top of page
20221206_215338_edited.jpg

De  oloïdemaker

Lijnen logo_icoon_bruin_scherp.png

Het innerlijke proces

Het innerlijke proces dat ik gewaar werd terwijl ik technisch aan het dokteren was is minsten zo fascinerend.

Al bij de kennismaking met de oloïde kreeg ik door zijn rolbeweging het besef dat de oloïde mij 'vertelde' dat een 'kromme' weg ook een goede weg is (en niet alleen de rechtlijnige weg van A naar B de juiste is). De wiebelende weg is een dansende weg.

In het technische proces liep ik regelmatig tegen de grens aan van mijn denk- en voorstellingsvermogen aan. Ik moest regelmatig stoppen en loslaten. Het fascinerende was dat ik op onverwachte momenten weer invallen had die me weer verder brachten, tijdens mijn slaap, tijdens een wandeling, midden in een gesprek.

Ik moest voortdurend van gezichtspunt veranderen. Ik begon in gedachten met een liggende oloïde. Toen bleek dat de geschikte bewerkingstechnieken een verticale snijlijn gebruikten, moest ik in mijn denken alles 90 graden draaien. Die technieken gebruiken een vaststaande snijlijn, en dat betekende dat de oloïde moest gaan bewegen. Ik moest loslaten wat vast zat en fixeren wat eerst beweging maakte. 

Dit is een uitermate diep besef geworden: het veranderen van perspectief maakt dat wat je bekijkt totaal anders wordt. Als ik dat nog breder trek: ik kan de wereld bekijken vanuit mijn individuele perspectief, dan zie ik de wereld door mijn bril. Als ik een ander (hoger) perspectief kan aannemen, dan ziet dezelfde wereld er anders uit. Vanuit mijn persoonlijk perspectief zie ik een wervelende of zelfs chaotische wereld om mijn heen. Dat kan beangstigend zijn. Als ik vanuit een ander (kosmisch) perspectief kijk dan kijk ik vanuit rust naar beweging die ik kan includeren in mijn waarneming, inclusief alle polariteiten. 

DSC_3584 verzadiging 110.jpg
20220109_122638.jpg
Lijnen logo_icoon_bruin_scherp.png

De totstandkoming van de oloïdemaker

Al bij het maken van mijn eerste oloïde vroeg ik mij af of er een beweging was waardoor een oloïde kan ontstaan. Daarop had ik niet meteen een antwoord. De vraag blijf mij echter bezighouden.

 

Hoe kom ik tot een beweging waaruit een oloïde kan ontstaan? En dan heb ik het niet over 3D printen of een andere computergestuurde bewerkingstechniek.

 

Op enig moment realiseerde ik me dat Martin van der Meulen (van oloide.nl) het erover heeft dat de vorm in de ruimte wordt uitgesneden door twee punten van een inverteerbare kubus. Zou daarin het antwoord liggen op mijn vraag welke beweging te maken om een oloïde te creëren? Zijn uitleg klonk betrekkelijk eenvoudig, echter ik moest een inverteerbare kubus maken opdat ik gevoel kon krijgen voor wat hij bedoelde.

Ik zag dat de oloïde bepaald wordt door twee haaks op elkaar staande cirkels. De kenmerken daarvan zijn vastgelegd in twee grootheden: 

  • de straal van de cirkels

  • de afstand van de twee haaks op elkaar staande assen (van oorsprong is die afstand gelijk aan de straal, maar die afstand kun je ook anders kiezen).

Echter om een inverteerbare kubus te gebruiken voor het maken van een oloïde is fysiek niet mogelijk omdat de inverteerbare kubus helemaal om de oloïde heen draait en je hem nooit zou kunnen vastzetten. En: de snijlijn gaat door de materie heen van de inverteerbare kubus.

Bij nadere bestudering van de inverteerbare kubus zag ik dat een halve inverteerbare kubus ook de twee bovengenoemde waarden in zich heeft. Echter de coördinatie tussen de twee beweegbare segmenten van de inverteerbare kubus is verloren gegaan door het weglaten van de andere helft.

Toen besefte ik dat de snijlijn/raaklijn van een oloïde een vaste lengte heeft: van de twee uiteinden van mijn halve inverteerbare kubus moet ik de lengte constant houden, en dan ontstaat weer een oloïde! Dit gaf mij hoop dat er wél een fysieke beweging te maken was met een oloïde als resultaat.

Voordat ik hierop verder doorging vroeg ik mij af welke bewerkingstechniek ik zou kunnen gebruiken. De bandschuurmachine die ik inmiddels had aangeschaft leek mij niet de goede optie want dan draait de oloïde volledig rond, waarbij de oloïde onmogelijk op een vast punt kan worden vastgehouden. 'Overpakken' om alsnog een bandschuurmachine te kunnen gebruiken leek mij niet praktisch.

Weer kwam ik terug bij de zin dat een lijn de vorm van de oloïde in de ruimte uitsnijdt. Welke lijnvormige technieken ken ik?

  • Laser: deze blijkt door maximaal 1,5 tot 2 cm hout te kunnen snijden.

  • Waterstraalsnijden: een goede optie want die kan door wel 8 cm hout snijden.

Beide technieken worden gebruikt in machines waarin de snijstraal verticaal naar beneden is gericht (om praktische en veiligheids-redenen). En beide technieken vragen om een computergestuurde aansturing van de beweging om de snijsnelheid te kunnen bewaken. Kortom een kostbare en ingewikkelde zaak.

De derde techniek die mij praktisch haalbaar lijkt is de draadzaag, te vergelijken met een (tafel-)figuurzaagmachine. Dit lijkt in ieder geval voor mij technisch en financieel haalbaar. Ook de snijlijn van zo'n tafelzaagmachine is verticaal gericht. Op basis van de draadzaag/figuurzaagmachine ben ik verder gegaan.

Dat betekent dat ik een beweging moet maken waarbij de snijlijn verticaal is en blijft: dus het materiaal moet ik laten bewegen!

Het eerste punt waar ik tegenaan liep was dat de assen van de bewegingen ín de oloïde liggen. Die assen moest ik naar buiten brengen om iets te kunnen maken. Ik heb een week lang zitten tekenen en doorvoelen van de beweging. Ik moest de vinger leggen op een beweging die ik een apparaat moest laten maken om een oloïde uit te snijden. Dit was een heel verwarrend proces van omdraaiingen. Over deze verwarring en wat deze mijn bracht wil ik verderop wat zeggen.

Ik liep er tegenaan dat je de oloïde kunt zien ontstaan door de twee cirkels (ofwel het materiaal waaruit de oloïde moet ontstaan) vast te houden en de snijlijn te laten ontstaan. Die snijlijn maakt een heel ruimtelijke beweging waarvan geen enkel punt vast staat. Die beweging vinden was één ding, om dat zodanig te veranderen in een beweging van de oloïde bij een vaststaande snijlijn een andere. Daarvoor moet je loslaten wat eerst vast stond (het materiaal) en vastzetten wat eerst ruimtelijk bewoog (de snijlijn).

Wat mij bemoedigde was het besef dat de kantelbeweging die de oloïde moest gaan maken eigenlijk maar heel beperkt was: zo'n 30 graden in 2 richtingen (maar wel samenhangend).

Een onderdeel van de zoektocht naar de beweging was het besef dat ik iets wilde bedenken waarbij drie dingen niet met elkaar in conflict moesten komen:

  • de zaagmachine

  • het hout om de oloïde uit te maken

  • het apparaat dat de beweging moet maken en het hout moet 'vasthouden'.

Ik liep vast op mijn driedimensionale voorstellingsvermogen (en dat vastleggen op papier). Na een week ben ik met het begrip dat ik had verkregen gaan bouwen met een Philips Mechanische Bouwdoos bouwdoos uit mijn jeugd. Ik besloot eerst de beweging te 'vangen' met een vaste oloide en een bewegende snijlijn. Ik wist niet met zekerheid of de beweging klopte. Dit werd oloïodemaker 1 die ik maakte in de zomer van 2021.

Het volgende was voor verbetering vatbaar:

  • de stijfheid kon worden vergroot

  • de instelmogelijkheden van radius, as-afstand en snijlengte kon worden verbeterd

  • en heel belangrijk, de omdraaiing van een bewegende snijlijn (met een vaste oloide) naar een vaste snijlijn (met een bewegende oloide) moest ik nog uitwerken.

Deze inzichten leidden tot oloïdemaker 2 (zie hiernaast) van voornamelijk hout. Deze realiseerde ik eind 2021.

Oloïdemaker 2 heb ik heel stijf ontworpen (van hardhout en uitgerust met metalen glijlagers). Ik had uit een stuk isolatieschuim een vorm willen zagen die de indruk geeft van een oloïde. Dat lukte echter niet:

  • het apparaat liep tegen zichzelf aan

  • ik kon voelen waar het apparaat nog niet lekker liep;

    • omwille van de bereikbaarheid van de zaagtafel had ik sommige onderdelen 'vliegend' gelagerd, hetgeen schranken met zich mee bracht,

    • ik voegde een extra graad van vrijheid toe (rotatie) die ik over het hoofd had gezien

    • de excenters vonden niet 'vanzelf' de goede stand: zelfs een toegevoegde annex hielp niet genoeg om deze coördinatie te realiseren.

  • de zwaartekracht maakt dat de bewegende delen 'uit gingen zakken' hetgeen ik compenseerde met een soort ophanging met contragewicht.

20220604_101255.jpg
Lijnen logo_icoon_bruin_scherp.png

Oloïdemaker 3

Ik begon aan oloïdemaker 3 om de tekortkomingen van de vorige het hoofd te bieden. 

Het volgende heb ik veranderd:

  • omwille van de stijfheid ben ik gaan werken met aluminium kokers

  • Vanaf het plateau met excenters ben ik naar buiten gaan bouwen naar de snijlengte-instelling in plaats van andersom

  • de instellingen zijn traploos verstelbaar gemaakt (radius van de cirkels, as-afstand en snijlengte)

  • omdat ik geen figuurzaagmachine ben gaan gebruiken maar een decoupeerzaag kan ik de zaag horizontaal plaatsen

  • door het horizontaal maken van de zaaglijn speelt ook de zwaartekracht geen parten meer.

Deze versie realiseerde ik in het voorjaar van 2022. Ook met deze opstelling kon ik geen oloïdevorm krijgen uit schuim. De vliegend (éénzijdig) gelagerde onderdelen bleven schranken, ondanks een nog stijvere constructie.

Ik besloot nog een ontwikkelslag te maken in het najaar van 2022:

  • alle vliegend gelagerde onderdelen met een tweezijdig lager uitvoeren

  • zo nodig weer annex toevoegen omwille van de coördinatie van de excenters

Met deze onderwerpen ben ik nu bezig......

Iedere maand op de hoogte blijven van de komende activiteiten?

Schrijf je hier in op de nieuwsbrief:

bottom of page